Taskforce Zwembaden helpt gemeenten bij het versneld verduurzamen van zwembaden

Deze Taskforce is een initiatief van de Routekaart Verduurzaming Sport. Vervolgens is daar een samenwerking van Bouwnext, Kenniscentrum Sport & Bewegen, RVO en Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) uit voortgekomen. In deze samenwerking wordt dit jaar een integraal plan voor de verduurzaming van zwembaden in Nederland ontwikkeld. Dit gebeurt binnen de Ontwikkeltafel Zwembaden vanuit het Verduurzamings Programma Maatschappelijk Vastgoed (VMV).

EPBD IV

Alle Nederlandse gemeenten krijgen binnenkort te maken met de Energy Performance of Buildings Directive IV (EPBD IV). Deze Europese richtlijn is een uitwerking van het Klimaatakkoord van Parijs en gaat specifiek over de energieprestatie van gebouwen. De EPBD IV wordt de komende maanden omgezet in nationaal beleid. Meer over EPBD IV lees je in dit nieuwsbericht.

Slechtst presterend

Op dit moment is het nog niet duidelijk wat die EPBD IV-richtlijn precies voor Nederland betekent. Wel staat vast dat de invoering vergaande gevolgen heeft voor de zwembaden. De EPBD IV stelt namelijk dat in 2030 16% van het slechtst presterende maatschappelijk vastgoed moet zijn uitgefaseerd door renovatie, sloop of nieuwbouw. Dit loopt op naar 26% in 2033. Het ‘slechtst presterende maatschappelijk vastgoed’ betreft utiliteitsgebouwen, zoals kantoren, winkels, scholen en sportaccommodaties, met de laagste energieprestatie.

Gevolgen voor zwembaden

Veel bestaande, voornamelijk oudere zwembaden vallen in deze categorie. Door verduurzaming kan een forse reductie van energieverbruik en CO₂-uitstoot worden bereikt. “Zwembaden zijn de meest energie-intensieve sportaccommodaties”, zegt Joost ten Bulte, projectleider Verduurzaming Sportaccommodaties bij VSG. “Dat maakt verduurzaming van zwembaden noodzakelijk. Om 2030 te halen, zal in veel gevallen dit proces versneld moeten worden opgepakt.”

Taskforce

Om gemeenten te helpen bij de verduurzaming van zwembaden werd in 2024 de Taskforce Zwembaden opgericht. Deze Taskforce is onderdeel van de Routekaart Verduurzaming Sport. De Routekaart is een samenwerkingsverband van BSNC, Kenniscentrum Sport & Bewegen, NOC*NSF, POS en VSG, om de verduurzaming van de sportsector te versnellen. De Routekaart ontwikkelt en deelt de laatste kennis en praktijkvoorbeelden over verduurzaming. Daarnaast verbindt het de juiste partijen met elkaar en creëert zo ruimte voor versnelling van verduurzaming, zoals met de Taskforce Zwembaden. Daarbij biedt de Ontwikkeltafel Zwembaden ondersteuning bij het behalen van de doelstelling van de Taskforce.

“De Taskforce Zwembaden is specifiek gericht op het verduurzamen van zwembaden”, legt Ten Bulte uit, die namens VSG bij de Taskforce is betrokken. “We willen exploitanten en gemeenten helpen zo snel en effectief mogelijk stappen te zetten in het verduurzamingsproces.”

Gebiedsgericht

Een belangrijke hoofdlijn die de Taskforce volgt, is de gebiedsgerichte aanpak. Ten Bulte: “Wij willen voornamelijk gemeenten het bewustzijn meegeven dat het koppelen van verduurzaming aan gebiedsgerichte kansen, zoals klimaatadaptatie, multifunctioneel gebruik en het oplossen van de netcongestie, belangrijk is. Een zwembad kan bijvoorbeeld een energiebron worden voor de omgeving. Of andersom: de energie die een zwembad nodig heeft, kan uit de omgeving worden gehaald. Denk aan aquathermie, Warmte-Koude Opslag of een warmtekoppeling met de woningen in de buurt. Maar het tot stand brengen van dergelijke koppelingen kan ingewikkeld zijn.”

Bouwconcepten

De Taskforce ontwikkelt tevens een tool die bestaat uit vijf bouwconcepten voor de renovatie en nieuwbouw van zwembaden. Elk concept beschrijft een haalbaar en schaalbaar model (technisch, financieel en organisatorisch) dat gemeenten kunnen toepassen, inclusief voorbeeldcases en randvoorwaarden. Ten Bulte: “Om het verduurzamen te versnellen, buigen we ons over de mogelijkheden van standaardisatie. Daarmee kan sneller en effectiever worden gewerkt: je hoeft als opdrachtgever niet opnieuw het wiel uit te vinden.”

Deze standaardisatie wordt verwoord in zogenaamde bouwconcepten. Omdat elk project door lokale factoren en keuzemogelijkheden wordt beïnvloed, zijn er vijf verschillende bouwconcepten. Drie daarvan betreffen het renoveren van bestaande zwembaden, de andere twee gaan over nieuwbouw.

Planning

Dit jaar worden de vijf bouwconcepten in samenwerking met gemeenten ontwikkeld. De verwachting is dat aan het einde van het jaar de basis van alle kennisproducten ter ondersteuning van de bouwconcepten gereed is. Uiteraard worden alle ontwikkelingen op deze website gedeeld.